Sağlık Bakanlığından yapılan yazılı açıklamaya göre, Bakanlık, iyot yetersizliği hastalıklarının önüne geçebilmek amacıyla yemeklerde ve sofralarda iyotlu tuz kullanımının önemine dikkati çekmek için yarından itibaren kampanya başlatılacak.

Ana ve Çocuk Sağlığı Genel Müdürlüğü (AÇSAP) koordinatörlüğünde UNICEF'in işbirliğiyle yürütülecek kampanya yoluyla, büyüme ve gelişme çağının yanı sıra yetişkinlik döneminde de iyodun beyin ve vücut için önemi konusunda kamuoyunda farkındalık yaratılması hedefleniyor.

Sağlık Bakanlığı AÇSAP Genel Müdürü Rıfat Köse ve UNICEF Türkiye Temsilcisi Dr. Ayman Abulaban tarafından yarın akşam verilecek iftar yemeği davetinde, kampanya hakkında öğretim üyelerinin de katılımıyla ayrıntılı açıklama yapılacak.

SON yıllarda artık algıda olumlu değişiklik olsa dahi günümüzde birçok kişi Ramazan’ı, diyet dönemi olarak görüyor. Fakat bu çok yanlış düşüncedir. Sahurla iftar arası aç kalmak yani yaklaşık 12 saat süren açlık dönemi metabolizmayı yavaşlatır. Metabolizmanın yavaşlaması da Ramazanın 2. yarısından itibaren kilo vermeyi zorlaştırmaktadır. Birey kilo verme amaçlı oruç tutuğu takdirde kilo kaybetmek yerine fark etmeden kas ve su kaybeder. Sağlıklı bir ramazan geçirmek ve kiloları dengede tutabilmek için bireyler ramazanda az ve sık  yemek yemeği amaçlamalıdır. Bunun yanında gün boyu susuz kalan vücut için bol sıvı tüketilmeli, mümkün olduğunca yağlı yemeklerden kaçınılmalıdır.

Tatlı metabolizmanın yükünü artırıyor

Yemek sonraları yenilecek tatlıların hamur işleri olmamasına ve kızartılmadan yapılmasına özen gösterilir; sütlü tatlılar ya da meyveli tatlılar tercih edilirse zaten kilo alma yerine kiloda azalma gözlenebilmektedir. Ramazanda beslenme şekli ve saatlerin değişmesi ile beraber fiziksel aktivitenin azalması kilo almayı çok kolaylaştırabiliyor. Ramazan sürecinde öğün sayısının 2’ye düşerken bu öğünlerde tüketilen besin çeşidi ve miktarı normal zamankinden çok daha fazla olmaktadır. Ramazanda uzun süren açlığın ardından iftarda aynı anda et, tahıl sebze, yoğurt ve tatlı tüketmek metabolizmaya binen yükü artırır.

Fazla yemek tokluk sağlamaz

Aşırı tüketim hali bir ay boyunca devam ederse birey ister istemez kilo alır. Kilo alımına ek olarak kan değerlerinde (kolesterol, trigliserid gibi) yükselme, sindirim ve boşaltım sisteminde (reflü, gastrit, kabızlık) bozulmalar gözlemlenebilir. Unutulmamalıdır ki, vücudun besin öğesi ve enerji ihtiyacı Ramazanda da aynı kalmakta, asla normal zamankinden fazla olmamakta. Birey asla ‘oruç tutacağım daha fazla yemeliyim düşüncesinde’  olmamalıdır. Çünkü vücudun ihtiyacı Ramazan’da değişmemektedir. Bir öğünde fazla besin tüketimi ertesi gün yaşanacak açlık hissini azaltmaz.

VÜCUTTAKİ sıvı ve su dengesi hayati önem taşır. Bireyin vücudundaki sıvı dengesinde değişiklikler farklı sonuçlar ortaya çıkartmaktadır.  Vücuttaki sıvı miktarı azaldıkça halsizlik, yorgunluk, performans düşüklüğü gibi etkiler ortaya çıkmaktadır. Ramazan ayının yaza denk geldiği bu dönemlerde yan etkilerle karşılaşmamak için vücudun su ve sıvı dengesi göz ardı edilmemeli. Terlemeyle kaybedilen sıvı, su ve mineral miktarı iftar ve sahur tüketilecek besin, su ve meşrubatlarla telafi edilmelidir. Sağlıklı yetişkin bir bireyin günlük alması gereken sıvı miktarı 1.5-2.5 arasında değişmektedir. Normal zamanda 24 saatte tüketmesi gereken bu miktarı Ramazan’da, iftar ve sahur arasına sıkıştırmak zor olur. Fakat bireyler su tüketimini kesinlikle aksatmamalı iftar ve sahur arasında en az 8 bardak su içmeye özen göstermelidir. Araştırmalarda Ramazan’da su tüketiminin azlığına bağlı olarak serum albumin ve serum kreatinin miktarı artmaktadır. Vücut dengesini sağlamak, elektrolit ve su dengesinin devamı için Ramazan’da bol bol su içilmelidir.Ülkemizde yapılan araştırmalara göre çay, asitli içecekler ve kahve en çok tüketilen meşrubatlar. Fakat içlerinde bulundurdukları kafein yüzünden vücutta su tutumundan çok vücuttan su atımına neden olur. Ramazan’da iftar menüsünde bulunan ve iyi bir başlangıç olan çorba, sulu sebze yemekleri ve su kaybını dengelemeye yardımcı olur. Ayran ve yoğurt iftarda yemeklerin yanına lezzet katarken bir yandan da kaybettiğimiz sıvıyı karşılamaya yardım eder. Süt ise midede tokluk hissini sağlar. Ara öğünlerde tercih edilen meyve suları, maden suları vitamin ve hem mineral kaybını dengeler. İftardan 2-3 saat sonra içilecek meyve bitki çaylarıve özellikle yeşil çay, orucun etkisiyle meydana gelen performans düşüklüğünü engeller.

İftarda besinleri iyi çiğneyin

İftarda yemeklere saldırmayın! İftarda uzun bir süre bir yememenin ve kan şekerinin düşmesiyle panik bir durumda hızla birçok besin tüketerek birkaç dakika içinde şişip kalırsınız. Besinleri iyi çiğneğin. Yavaş yediğinizde yemeklerin lezzetine varmış, kısa sürede çok yemek yemeyi ve mide rahatsızlıklarını engellemiş olursunuz. Tatlı tüketmek istiyorsanız hamur işi tatlıları (baklava, tulumba, kadayıf) daha az sıklıkta bunların yerine sütlü tatlıları (sütlaç, kazandibi, güllaç) daha sık tüketebilirsiniz. İftarda yeteri kadar su tüketmezseniz vücudunuzdaki su kayıpları nedeniyle birçok problem oluşmaya başlar. Susuzluk, kabızlık gibi basit sorunlardan kanın yoğunlaşmasına kadar giden kompleks sorunlara neden olabilir.

Ramazan sofralarının olmazsa olmazıdır tatlılar. Ramazan ayında kurulan iftar sofraları; su ve hurmayla açılan çorbayla başlayıp çeşitli yemeklerle devam eden ve tatlı ile biten birer ziyafet sofrasına dönüşür. Fakat Ramazan’da tatlı seçiminde yapılan yanlışlar kan şekerini olumsuz yönde etkilemekte ve Ramazan’da kilo alımını kaçınılmaz hale getirmektedir.

En masumu dondurma

Ramazan’da, özellikle iftara doğru kan şekerinin düşmeye başlamasıyla oluşan açlık hissi, tatlı yeme arzusunun artmasına yol açar. Ramazan’da sofralarında bulunan yemekler, genellikle karbonhidrat ve yağ yönünden zengindir. Bunların yanına öğün sonunda bir de tatlı tüketiminin eklenmesi, gereğinden fazla enerji almaya dolayısıyla kilo artışına neden olur. Hamur işi tatlılar içerdikleri yağ, un, şeker ve şerbet nedeniyle sütlü tatlılara oranla daha ağırdır. Gerek Ramazan’da gerekse Ramazan dışında kilo alımını önlemek için enerji yoğunluğu düşük tatlılar tercih edilmelidir. Baklava, revani, kadayıf gibi şerbetli tatlıları daha nadir tüketerek onların yerine buzdolabından çıkartılarak tüketilen güllaç, sütlaç, muhallebi ya da dondurma gibi soğuk tatlılar bu yıl sıcak günlere denk gelen Ramazan ayında tüketilecek uygun çeşitler arasındadır. Sağlıklı bir beslenme düzeni içinde tüketilmesi gereken karbonhidrat miktarı günlük besin gereksiniminin yüzde 45’i ile 60’ı arasında olmalıdır.

Baştacı güllaç ve sütlaç

Günlük tüketilen yağ miktarı ise yüzde 30’u aşmamalıdır. Bu nedenle tatlı çeşidi olarak enerji, karbonhidrat ve yağ içeriği düşük olan güllaç, sütlaç gibi hafif lezzetler tercih edilmelidir.

Güllaç ve sütlaç cevizle lezzetlendirilerek besin kalitesi açısından daha faydalı hale getirilebilir. Yaz mevsiminin gözde tatlısı dondurma ise glisemik indeksi düşük olması nedeniyle uygun miktarlarda tüketildiğinde, kilo alımına neden olmayan bir tatlıdır. Tüm mevsim meyveleri ceviz, fındık, fıstık gibi kuru yemişler ile tatlandırılabilen dondurma hazırlanması ve tüketilmesi kolay bir tatlıdır.

Doğadan gelen tatlı: Meyve

Meyveler de hazırlanışı, tüketilmesi ve sunuluşu bakımından en rahat tüketilen tercih edilen gıdalardır. İftardan sonra, soğuk tüketileceği gibi dondurmanın yanında veya herhangi sütlü tatlının yanında da tüketilebilir. Meyveler, içlerindeki vitamin ve mineral depolarıyla vücuda koşulsuz destek sağlar ve aynı zamanda bağışıklık sistemini de zinde tutar.